salamatpediaco@gmail.com salamatpediaco@gmail.com .

salamatpediaco@gmail.com

فیستول چیست؟

انواع دیالیز
دو نوع دیالیز برای افراد مبتلا به نارسایی کلیوی وجود دارد که عبارتند از:

همودیالیز
 در این روش خون از بدن به درون دستگاهی وارد می شود. این دستگاه دارای غشایی مخصوص است که مواد زائد و آب اضافی خون را تصفیه می کند. علاوه بر این موارد، همودیالیز سبب تنظیم تعادل الکترولیت های بدن نیز می شود.

همودیالیز اغلب پس از پدیدار شدن علائم و نشانه های نارسایی کلیوی برای بیماران آغاز می شود. از نمونه این علائم و نشانه ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

 ❇ حالت تهوع

❇ استفراغ

❇ آنورکسی (بی اشتهایی)

❇ خستگی ناشی از اورمی

اورمی به تجمع اوره یا دیگر محصولات زائد در خون گفته می شود. این علائم هنگامی بروز می دهند که کلیه ها در دفع مواد زائد از بدن ناتوان باشند. مقادیر بالای این مواد زائد برای بدن سمی هستند:

❇ مقادیر بالای پتاسیم در خون (هایپرکالمی)

❇ حجم اضافی مایعات بدن

❇ سطح بالای اسید در خون

هایپرتانسیون یا فشار خون بالای کلیوی که در اثر تنگی یا انسداد شریان کلیوی ایجاد می شود فشار زیادی بر کلیه ها وارد کرده و علت اصلی ابتلا به نارسایی مزمن کلیوی (ESRD) است. این بیماری عروق کلیوی سبب کاهش جریان خون رونده به کلیه ها شده و در نتیجه آن انقباض سراسری عروق خونی بدن و افزایش فشار خون به وجود می آید.

بیمارانی که از مرحله آخر بیماری کلیوی رنج می برند جهت دفع محصولات زائد سمی، حفظ مایعات، الکترولیت ها و تعادل اسید و باز در بدن به دیالیز یا پیوند کلیه نیاز دارند. گاهی اوقات، همودیالیز برای افراد مبتلا به نارسایی حاد (ناگهانی) کلیوی نیز انجام می شود.

دیالیز صفاقی
 در این روش مایعی از طریق یک کاتتر در حفره شکمی قرار می گیرد و به مدت چند ساعت باقی می ماند. پس از گذشت این زمان مایع و مواد زائد بدن خارج می شوند.

 دیالیز صفاقی برای افراد بسیار جوان، بسیار پیر یا بسیار بیمار به کار گرفته می شود. در حین همودیالیز، امکان دارد فشار خون و الکترولیت ها به سرعت تغییر کنند. این مسئله برای افرادی که قادر به تحمل چنین تغییرات ناگهانی نیستند می تواند خطرناک باشد. به افرادی که به آسانی دچار خونریزی شده یا به دیابت شدید مبتلا هستند توصیه می شود از دیالیز صفاقی استفاده کنند که محلول آن حاوی قند و دارو های رقیق کننده خون نیست. افرادی که در دیواره شکمی خود جای زخم یا نشت داشته یا به بیماری التهابی روده مبتلا هستند توانایی استفاده از دیالیز صفاقی را ندارند.

انواع دیالیز صفاقی
انتخاب بهترین نوع دیالیز صفاقی به تعدادی از عوامل از جمله سابقه پزشکی فرد بستگی دارد. پزشک یکی از سه نوع دیالیز صفاقی زیر را به بیماران توصیه می کند:

دیالیز صفاقی سرپایی مداوم (CAPD) رایج ترین نوع دیالیز است. در CAPD یک محلول از کیسه ای پلاستیکی از طریق کاتتر به شکم وارد می شود. پس از حدود ۴ تا ۶ ساعت محلول دوباره به درون کیسه بازگردانده شده و محلول تازه به جای آن وارد می شود. این چرخه در حدود ۴ بار در روز تکرار می شود.

دیالیز صفاقی گردشی مداوم (CCPD) یک فرایند مداوم است که در آن دستگاه به صورت خودکار شکم را از محلول دیالیز پر و خالی می کند. این روش بین ۱۰ تا ۱۲ ساعت زمان برده و می تواند در هنگام خواب شب انجام شود.

دیالیز صفاقی متناوب (IPD) همانند دیالیز صفاقی گردشی مداوم (CCPD) جهت پر و خالی کردن شکم از محلول دیالیز از یک دستگاه کمک گرفته اما فرایند آن حدود ۲۴ ساعت طول می کشد. با اینکه این نوع دیالیز صفاقی را می توان در خانه انجام داد اما معمولا در بیمارستان انجام می شود. افراد باید در انتخاب بهترین روش دیالیز صفاقی با پزشک خود مشورت کنند. چند نمونه از سوالاتی که می توان پرسید در پایین آورده شده اند:
آیا دیالیز صفاقی سرپایی مداوم (CAPD) برای من مناسب است؟
مزایا و عوارض دیالیز صفاقی (نوع تجویز شده) چیست؟
آیا امکان ابتلای من به مشکلات ناشی از کاتتر وجود دارد؟
آیا تعویض کاتتر صفاقی من الزامی است؟
کاتتر صفاقی چیست؟
قبل از شروع دیالیز صفاقی، باید لوله مخصوصی (کاتتر) در شکم فرد قرار داده شود تا محلول دیالیز بتواند به حفره شکم رفت و آمد داشته باشد. در صورت امکان، کاتتر باید حداقل ۱۰ تا ۱۴ روز قبل از شروع دیالیز جایگذاری شود. کاتتر ها اغلب قبل از تعویض به مدت سه سال ماندگاری دارند.
دستکاری کاتتر دیالیز صفاقی چیست؟
دیالیز صفاقی از طریق لوله ای انجام می شود که از دیواره شکم عبور کرده و به حفره شکم وارد می شود. گاه به گاه، هنگامی که این لوله مسدود شده یا عملکرد خود را از دست می دهد پزشک به جای خارج کردن یا تعویض لوله با تغییر موقعیت آن سبب بازگردانی عملکرد می شود. در این فرایند سرپایی، یک سیم تحت هدایت تصویر برداری اشعه ایکس به لوله وارد شده و لوله در موقعیت بهتری در حفره شکمی قرار داده می شود. این فرایند معمولا کمتر از یک ساعت طول کشیده و بیمار می تواند پس از دیالیز صفاقی فورا به خانه مرخص شود. در صورت نیاز، فرایند دستکاری کاتتر را می توان در آینده نیز تکرار کرد.

عوارض دیالیز
در افراد مبتلا به نارسایی حاد کلیوی دیالیز همواره با احتیاط بیشتر استفاده می شود. دیالیز می تواند سبب کاهش فشار خون، بی نظمی ضربان قلب (آریتمی) و دیگر مشکلاتی شود که گاهی اوقات نارسایی حاد کلیوی را بدتر می کنند.

عوارض دیالیز صفاقی
دیالیز صفاقی خطر بروز عوارضی را نیز با خود به همراه دارد. این عوارض شامل التهاب لایه پوشاننده دیواره شکم (پریتونیت)، عفونت لوله کاتتر و افزایش فشار حفره شکمی می شود. افزایش فشار حفره شکمی خود می تواند به بروز فتق منجر شود. بیماران در هنگام دریافت لوله کاتتر، آموزش هایی نیز در ارتباط با علائم التهاب، عفونت و افزایش فشار شکمی ناشی از دیالیز صفاقی دریافت می کنند. تست های غربالگری در بخش دیالیز و بررسی منظم کاتتر توسط بیمار می تواند به تشخیص مشکلات ناشی از دیالیز صفاقی کمک کند.

درمان جایگزین دیالیز
به غیر از دیالیز تنها گزینه درمانی دیگر برای مبتلایان به نارسایی کلیوی پیوند کلیه است. در فرایند پیوند کلیه، یک کلیه از فرد اهدا کننده یا خویشاوندان فرد گرفته شده و در بدن بیمار قرار داده می شود. کلیه پیوند شده وظیفه کلیه های نارسا را بر عهده خواهد گرفت.

پیوند کلیه، هدف مطلوب بسیاری از افراد مبتلا به نارسایی کلیوی است. با این حال، به دلیل کمبود کلیه های اهدایی اکثر افراد مبتلا به نارسایی کلیوی تحت درمان دیالیز قرار می گیرند.

دسترسی عروقی در همودیالیز چیست؟
به دلیل نیاز به خارج کردن خون از بدن و جایگزینی آن در حین همودیالیز، روشی برای دسترسی به جریان گردش خون بیمار مورد نیاز است. در حال حاضر سه تکنیک مختلف برای اینکار وجود دارد. این سه روش شامل گرافت، کاتتر و فیستول دیالیز می شوند. تمامی این تکنیک ها این امکان را فراهم می کنند تا مقادیر زیادی از خون فرد (در حدود ۱ لیتر) به صورت همزمان از بدن خارج شده و جایگزین گردد.

فیستول چیست؟
مطلوب ترین روش دسترسی عروقی همودیالیز فیستول نام دارد. برای ایجاد یک فیستول جراح یک شریان و یک ورید را در ساعد یا بالای بازو به یکدیگر وصل می کند. با گذشت ۱ تا ۳ ماه ورید بزرگ تر شده و آماده دریافت سوزن های مخصوص دیالیز می شود. در صورت بزرگ شدن ورید و بالغ شدن فیستول می توان به مدت چندین سال از آن استفاده کرد. نزدیک به سه چهارم فیستول ها شکل گرفته یا بالغ می شوند. در صورتی که در حین شکل گیری فیستول نیاز به همودیالیز باشد از انواع دیگر دسترسی عروقی (معمولا کاتتر) استفاده می شود.

در صورت تشکیل نشدن فیستول چه باید کرد؟
۱ نفر از هر ۴ بیمار به عدم تشکیل یا بلوغ فیستول دچار می شود.
 این پدیده دو علت دارد که شامل تنگی ورید یا تعداد زیاد ورید های رقابت کننده می باشند.جراحان اندوواسکولار می توانند با استفاده از فرایند بالون آنژیوپلاستی تنگی ورید را برطرف کرده و یا با استفاده از تکنیک های دیگر ورید های رقیب را مسدود کنند. نزدیک به سه چهارم افراد مبتلا به فیستول نابالغ از یک یا هر دوی این درمان ها بهره گرفته و بلوغ فیستول خود را مشاهده خواهند کرد. این فرایند ها بدون نیاز به بستری (سرپایی) و در مدت ۱ ساعت انجام می شوند.

برای اطلاعات بیشتر در خصوص عوارض دیالیز  می توانید به آدرس زیر مراجعه کنید:

https://drmatloub.com/826

دکتر رضا مطلوب

فوق تخصص جراحی عروق و اندوواسکولار

 


برچسب: #فیستول، #دیالیز، #دیالیز-صفاقی،
امتیاز:
 
بازدید:

+ نوشته شده: ۱۴ دی ۱۳۹۸ساعت: ۰۹:۵۳:۳۶ توسط:سلامت پدیا موضوع: نظرات (0)